Πέμπτη, 26 Μαΐου 2016

ΠΡΕΣΠΕΣ: ΕΔΩ ΧΤΥΠΑ Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ

Share & Comment
Στις Πρέσπες η Ελλάδα ξεπερνάει την τελειότητα. Στα υδάτινα σύνορα τριών χωρών η φαντασία λυγίζει μπροστά στην υπερβατικότητα του τοπίου, μπροστά στη θέα των βουνών και τη μαγική ατμόσφαιρα των λιμνών.

Οι Πρέσπες είναι ένας τόπος υπερβατικός. Περιμένεις «απλά» να δεις μια όμορφη κοιλάδα περιτριγυρισμένη από μονίμως χιονισμένες βουνοκορφές και ανάμεσά τους δυο ήρεμες λίμνες· και συναντάς μια συνταρακτική ατμόσφαιρα από μαγικές εικόνες οργιαστικής φύσης, που σε κάνει να πιστεύεις πως σ' αυτόν εδώ τον τόπο είναι που γεννιέται η ζωή.

Χιονιάς στο Πισοδέρι
Μα είναι και αλλόκοτος. Ερχεσαι τον χειμώνα και μπορεί να πετύχεις ομίχλη τόσο πυκνή που χαμπάρι δεν θα πάρεις πως μπροστά σου απλώνεται η μεγαλύτερη λίμνη στα Βαλκάνια. Με ατμόσφαιρα καθαρή όμως και λιακάδα, το βλέμμα σου χορταίνει θέα σε τρεις χώρες. Κι ας μην είσαι πάντα σίγουρος προς ποια απ' τρεις κοιτάζεις...

Σύντομη ιστορική παρένθεση: Οι Πρέσπες, Μικρή και Μεγάλη, ήταν ανέκαθεν από τα πιο πολυσύχναστα σταυροδρόμια του ευρωπαϊκού Νότου. Δεν υπήρξε λαός που να έζησε σ' αυτά τα μέρη και να μη θέλησε να κάνει δικό του αυτό το βασίλειο των λιμνών: αρχαία βαλκανικά φύλα, Βυζαντινοί, Βούλγαροι, Σέρβοι, Οθωμανοί. Μόλις το 1913 ενώθηκε πια η περιοχή με την ελεύθερη Ελλάδα. Τα σύνορα της χώρας μας με την Αλβανία και τα Σκόπια εντοπίζονται κάπου στα νερά της Μεγάλης Πρέσπας (κυρίως), μα μόνο οι ψαράδες ξέρουν να τα ξεχωρίσουν.

Εχουμε και λέμε λοιπόν: 273 τ. χλμ. είναι η έκταση της Μεγάλης Πρέσπας, κι απ' αυτά τα 38 είναι γαλανόλευκα, άλλα 163 τ. χλμ. ανήκουν στα Σκόπια και τα υπόλοιπα 72 στην Αλβανία. Η Μικρή Πρέσπα (44 τ. χλμ.) ανήκει σχεδόν εξ ολοκλήρου στην Ελλάδα, και μόνο ένα ελώδες βαλτοτόπι 5 τ. χλμ. στα νοτιοδυτικά «μπαίνει» στην αλβανική επικράτεια. Αυτά για την τοπική γεωπολιτική· γιατί τα εκατοντάδες πουλιά που βρίσκουν εδώ καταφύγιο δεν καταλαβαίνουν από διαβατήρια και γραμμές στον χάρτη.

Για χάρη τους δημιουργήθηκε το 1974 ο Εθνικός Δρυμός Πρεσπών, που απλώνεται από τις λίμνες μέχρι την κορυφή του Βαρνούντα, στα 2.120 μέτρα υψόμετρο. Διακόσια εξήντα και βάλε είδη πουλιών φτεροκοπάνε εδώ, ξεχειμωνιάζουν ή σταματούν για λίγο το ταξίδι τους, κι ανάμεσά τους οι διάσημοι αργυροπελεκάνοι και ροδοπελεκάνοι. Το 2000 μάλιστα ιδρύθηκε και το Πάρκο Πρεσπών, η πρώτη διακρατική προστατευόμενη περιοχή στη ΝΑ Ευρώπη, με τη συμμετοχή των γειτόνων μας.

Η πλαζ της Κούλας στη Μεγάλη Πρέσπα και στο βάθος ο Βαρνούντας

Για να έρθεις στις Πρέσπες θα περάσεις είτε από την Καστοριά είτε από τη Φλώρινα. Και οι δυο δρόμοι σε φέρνουν στο βουνό Βαρνούντας, από εκεί θα αγναντέψεις για πρώτη φορά τις Πρέσπες σαν φτάσεις στον αυχένα Περβάλι (ή Περβόλι) κι αρχίσεις να κατηφορίζεις για τις λίμνες. Εχε τον νου σου για την πρώτη (μικρή) διασταύρωση και κάνε αριστερά για να δεις τα πρώτα χωριά, την Οξυά και έπειτα την παραλίμνια Μικρολίμνη. Χωριά μικρά, λίγοι κάτοικοι, αλλά και τα πρώτα χωράφια με τους γίγαντες: τα φασόλια φυσικά, η περίφημη ποικιλία των Πρεσπών.
Τα θαύματα της Μεγάλης Πρέσπας
Στροφή προς Βορρά και θα περάσεις κατά σειρά Καρυές, Λευκώνα και Καλλιθέα. Απλοί οικισμοί, φιλόξενοι κάτοικοι, και σιγά σιγά αρχίζεις να νιώθεις τι θα πει «ατμόσφαιρα στις Πρέσπες». Μπροστά σου απλώνονται τα αχανή χωράφια της φασολιάς, όπου από τις αρχές περίπου της δεκαετίας του '80 καλλιεργούνται οι περιζήτητοι γίγαντες. Κάνε μια στάση στο Πλατύ, μια παράκαμψη στον Μηλεώνα, και σε λίγο έφτασες στον Λαιμό (έδρα του νυν Δήμου Πρεσπών και του μοναδικού... ΑΤΜ της περιοχής!).

Στο καμπαναριό του Αγίου Γερμανού, στο ομώνυμο χωριό

Λίγο παραπέρα, ο Αγιος Γερμανός, μάλλον το ωραιότερο από τα χωριά των λιμνών (μαζί με τους Ψαράδες). Μικρά, πετρόχτιστα σπίτια, καλαίσθητοι ξενώνες, κάποιους από τους οποίους διαχειρίζεται ο τοπικός Αγροτουριστικός Συνεταιρισμός Γυναικών, και ταβέρνες όπου οι τοπικές γεύσεις δίνουν και παίρνουν. Στο χωριό θα δεις τον βυζαντινό ναό-κόσμημα του Αγίου Γερμανού με τις σπάνιες αγιογραφίες, ενώ στο Κέντρο Ενημέρωσης θα πάρεις περισσότερες πληροφορίες για τις Πρέσπες.

Μα έχει και πιο πέρα. Από τον Λαιμό λοιπόν ξεκινάς πορεία προς τα δυτικά, διασχίζεις καλαμιώνες και βαλτοτόπια όπου φωλιάζουν οι πελεκάνοι που λέγαμε πριν, περνάς από την πλαζ της Κούλας και με μια μάλλον απότομη στροφή (σχεδόν αναστροφή) προς τα δεξιά παίρνεις μια ανηφοριά ανάμεσα από πουρνάρια και βελανιδιές, ώσπου να σου η καταπράσινη κοιλάδα και το τέλος της (ασφάλτινης) διαδρομής: οι Ψαράδες, το πιο γραφικό χωριό της περιοχής και ο μοναδικός ελληνικός οικισμός στις όχθες της Μεγάλης Πρέσπας. Λιγοστοί κάτοικοι κι εδώ, μετρημένα καταλύματα και ταβέρνες, όμως η ποιότητα είναι αντιστρόφως ανάλογη της ποσότητας.

Από ένα χωριό που το λένε Ψαράδες περιμένεις φυσικά να ξέρουν από καλό ψάρι, έτσι δεν είναι; Στις ταβέρνες του λοιπόν θα δοκιμάσεις λιμνίσιο ψάρι άλφα άλφα: πέστροφα ψητή με μπούκοβο, τσιρόνια ψητά και φυσικά γριβάδι, το πιο εκλεκτό λιμνίσιο έδεσμα των Πρεσπών.

Μα οι ψαράδες των Ψαράδων δεν θα σε μυήσουν μόνο στη γαστρονομία των Πρεσπών. Θα σε πάνε βαρκάδα και στη λίμνη, καθώς αρκετοί αναλαμβάνουν ξεναγήσεις στο ελληνικό τμήμα της. Σε πάνε μάλιστα να δεις και κάτι που δεν πρέπει με τίποτα να χάσεις: τα παμπάλαια ασκηταριά που «κρέμονται» στα απόκρημνα βράχια της ελληνικής όχθης.

Τρία συνολικά θα επισκεφτείς (άλλα τέσσερα βρίσκονται στο αλβανικό κομμάτι), με πρώτο το ασκηταριό της Μεταμόρφωσης, έπειτα της Μικρής Ανάληψης και τελευταίο της Παναγίας Ελεούσας, το πιο καλοδιατηρημένο και με τις πιο εντυπωσιακές βραχογραφίες. Σ' αυτό θα χρειαστεί ν' ανέβεις 184 σκαλοπάτια. Κόπος; Σταγόνα στον ωκεανό μπροστά στις απίστευτες δυσχέρειες που αντιμετώπιζαν οι αναχωρητές που ασκήτευαν εδώ. Αγνάντευαν όμως κι ολόκληρη τη λίμνη, ένα μεγαλειώδες θέαμα που σαν το αντικρίζεις κάθε μέρα δεν μπορεί να μη σου μαθαίνει «τι θα πει παράδεισος»...
Ένα νησί όπου θα πας με τα πόδια




Μια γερή γεύση επίγειου παράδεισου έμεινε ακόμα, κι εκεί μάλιστα μπορείς να πας και με τα πόδια: πριν από 15 χρόνια ήταν οι πλάβες που σε πήγαιναν μέχρι το νησάκι του Αγίου Αχιλλείου, στη Μικρή Πρέσπα, μα το καλοκαίρι του 2000 φτιάχτηκε η πεζογέφυρα και έκτοτε απλώς περπατάς τα 650 μέτρα μέχρι το νησί.

Σημείωση πρώτη: μόνο έντεκα σπίτια υπάρχουν όλα κι όλα στο νησί. Τόσα πρέπει, λέει η παράδοση. Κι αν κάποιος την αψηφήσει και δοκιμάσει να χτίσει το δωδέκατο, θα το δει να σωριάζεται πριν φτάσει στα μισά.

Σημείωση δεύτερη: το νησάκι μπορεί να είναι μικροσκοπικό, όμως υπήρξε πρωτεύουσα ολόκληρου κράτους. Εστω βραχύβιου. Εδώ έστησε την έδρα του ο τσάρος Σαμουήλ, όταν προσπάθησε να αναστήσει τη μισοδιαλυμένη Βουλγαρία, πίσω στα 985 και με έδρα τις Πρέσπες ξεκίνησε επιδρομές προς πάσα κατεύθυνση. Εφτασε μέχρι τη Λάρισα, και γυρνώντας έφερε μαζί του όχι μόνο λάφυρα μα εποίκους στις Πρέσπες πολλούς κατοίκους της. Κυρίως όμως έφερε και το σκήνωμα του Αγίου Αχιλλείου (επίσκοπος Λαρίσης τον 4ο αι.) και έχτισε ναό για να φυλάξει εκεί το ιερό κειμήλιο.

«Βλέπεις εκεί; Να τα σύνορα!» Μη στενοχωριέσαι σαν δεν τα ξεχωρίζεις, μόνο οι ψαράδες ξέρουν!


Ο ναός και το νησί θα ονομαστούν έκτοτε Αγιος Αχίλλειος, στο καρτποσταλικό σκηνικό μάλιστα του ναού δίπλα στη λίμνη γιορτάζονται σήμερα τα Πρέσπεια τις αυγουστιάτικες μέρες. Ενας σύντομος περίπατος θα σε οδηγήσει στην παλιά Μονή Πορφύρας (1524), με τις περίτεχνες αγιογραφίες (ανάμεσά τους και μία σπάνια απεικόνιση του Αγίου Χριστοφόρου ως κυνοκέφαλου).

Σημείωση τρίτη, και τελευταία: στις όχθες του νησιού θα δεις τους σπάνιους νεροβούβαλους της Μικρής Πρέσπας (ένας πολύ μεγαλύτερος πληθυσμός ζει στην Κερκίνη Σερρών).


Για το τέλος, φύλαξε μια βόλτα προς τα χερσαία δυτικά σύνορα με την Αλβανία. Ενας στρωτός δρόμος από την αποβάθρα του Αγίου Αχιλλείου σε φέρνει μέχρι το χωριό Πύλη: λίγα σπίτια, περισσότερες φασολιές, ένας περίπατος μέχρι τον μισογκρεμισμένο βυζαντινό ναό του Αγίου Νικολάου (μάλλον του 13ου αι.) και χορταστική θέα στη Μικρή Πρέσπα. Την τελευταία ελληνική λαλιά πριν από τη συνοριακή γραμμή θα ακούσεις στο Βροντερό, βλαχοχώρι από το 1954, όταν μετεγκαταστάθηκαν (και) εδώ Ηπειρώτες Βλάχοι. Σε δύο μέρες μέσα μπορείς να τα δεις όλα αυτά, κι όμως μόλις θα 'χεις αρχίσει να ξύνεις την επιφάνεια αυτής της μαγευτικής «ηπείρου» που λέγεται Πρέσπες...

Tags:

visit florina

«Δεν ξέρω αν διαλέγει κανείς τους χώρους ή οι χώροι μας διαλέγουν. Είναι σαν τον έρωτα: ή διαλέγεις ή σε διαλέγουν» Θ. Αγγελόπουλος για την Φλώρινα...

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εδώ τα σχόλια σας....

 

visit florina

visit florina
Υπερήφανοι υποστηρικτές του visit florina..

ΧΑΡΤΗΣ

www.map-embed.comvisit florina

ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΑΠΟ ΦΛΩΡΙΝΑ

ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΑΠΟ ΦΛΩΡΙΝΑ

like us !!!

Copyright © Visit Florina | Designed by Nikos VrsTemplateism.com